Tijdens dit onderzoek hebben wij een praktijkobservatie uitgevoerd bij het vitaliteitsprogramma dat Sportgeneeskunde Rotterdam verzorgt in de haven. Het doel van dit bezoek was om inzicht te krijgen in de manier waarop het programma in de praktijk wordt uitgevoerd en hoe medewerkers dit ervaren. 

Gedurende het bezoek hebben wij het testproces geobserveerd en gesprekken gevoerd met zowel deelnemende medewerkers als betrokken professionals. Daarnaast viel op dat deelname aan het programma kosteloos wordt aangeboden vanuit het bedrijf, wat voor veel medewerkers een belangrijke reden lijkt om deel te nemen 

Opbouw vitaliteitsprogramma  
Het vitaliteitsonderzoek start met een intakegesprek tussen de medewerker en de arts. Dit is voor veel medewerkers het eerste contactmoment met Sportgeneeskunde Rotterdam. Tijdens dit gesprek worden verschillende vragen gesteld over de gezondheid en leefstijl van de medewerker. Zo wordt onder andere gevraagd naar rook- en alcoholgebruik, sportgedrag en eventuele hart- en vaatziekten in de familie. 

Op basis van deze informatie krijgt de arts een eerste beeld van de gezondheidssituatie van de medewerker en kan worden bepaald welke aandachtspunten mogelijk relevant zijn tijdens de verdere onderzoeken. 

Testonderdelen 
Na het intakegesprek volgen verschillende medische en fysieke testen. De medewerkers starten met een gehoortest, waarbij zij op een knop moeten drukken zodra zij een piepsignaal horen. Vervolgens worden lengte en gewicht gemeten. 

Daarna vindt een longfunctieonderzoek plaats. Hierbij moeten medewerkers zo krachtig en zo lang mogelijk uitblazen in een apparaat om de conditie van de longen te meten. Ook wordt er een bloedonderzoek uitgevoerd en wordt een hartfilmpje (ECG) gemaakt om de algemene gezondheid te controleren. 

Wanneer de arts het hartfilmpje heeft beoordeeld en goedgekeurd, mogen medewerkers deelnemen aan een inspanningstest op de fiets. Tijdens deze test wordt de weerstand steeds zwaarder, vergelijkbaar met het fietsen van een berg op. De medewerker moet hierbij ongeveer tien minuten inspanning leveren tot het maximale niveau is bereikt. 

Adviesgesprek  
Na afloop van de testen vindt een tweede gesprek plaats waarin de resultaten worden besproken. Medewerkers krijgen persoonlijk advies over mogelijke verbeteringen in hun leefstijl of gezondheid. 

Observaties en ervaringen van medewerkers 
Uit gesprekken met medewerkers bleek dat deelname aan het vitaliteitsonderzoek hen kan motiveren om meer te gaan sporten en bewuster met hun gezondheid om te gaan. Tegelijkertijd gaven sommige medewerkers aan onzeker te zijn over de privacy van hun gegevens. Zij zijn bang dat resultaten gedeeld worden met leidinggevenden. Het is daarom belangrijk dat duidelijk wordt gecommuniceerd dat de uitkomsten vertrouwelijk blijven. 

Daarnaast bleek dat deelname voor veel medewerkers aantrekkelijk is omdat het onderzoek gratis wordt aangeboden door de werkgever. Dit verlaagt de drempel om deel te nemen. 

Effect van het advies op gedragsverandering 
Volgens de betrokken artsen blijkt dat niet alle medewerkers daadwerkelijk iets doen met de adviezen die zij ontvangen. Naar schatting onderneemt ongeveer 25% van de deelnemers geen actie naar aanleiding van het adviesgesprek. 

Daarnaast gaf de arts aan dat slechts een klein deel van de medewerkers hun leefstijl daadwerkelijk structureel aanpast. Ongeveer één op de twaalf deelnemers verandert binnen een jaar zichtbaar zijn of haar gedrag. Dit laat zien dat gedragsverandering een langdurig proces is en dat alleen inzicht in gezondheid niet altijd voldoende is om mensen tot actie aan te zetten.